VAART-bericht van: Carel-Jan Engel <[email protected]> Wat is het resultaat van het opnieuw invoeren van een toerbeurt? De schipper die, al dan niet verplicht, onder een toerbeurt valt doet in plaats van zeg 400 reizen in vijf jaar, nog maar 300, of 350. De rest van de tijd ligt hij leeg, te wachten tot hij weer 'aan de beurt'' is. Dat aantal reizen kan van schip tot schip en vaargebied tot vaargebied varieren, maar dat verandert niets aan het principe.
De 'echte ondernemer' zette die toerbeurt, toen hij begon met zelfstandig varen, in zijn eentje op. Aantal deelnemers: 1. Hij maakte een ondernemingsplan dat uitgaat van 300 reizen in 5 jaar. Daarmee zijn al zijn lasten betaald, de salarissen, afschrijvingen, rente, reserveringen voor onderhoud. De afgelopen jaren deed hij misschien wel 80, 90, of 100 reizen per jaar. Hij had geen wachttijd tussen zijn reizen, sterker, de bevrachhter hing aan de telefoon met de vraag wanneer hij leeg kwam, zodat hij weer snel kon laden. En die reizen gingen ook nog eens tegen een 'prettig tarief', want er was schaarste. In zijn kostprijsberekening zit een reservering voor mindere tijden. Hij maakt niet al zijn geld op aan extra luxe, maar houdt ook wat apart, voor mindere tijden. De belastingdienst geeft zelfs de mogelijkheid inkomsten over een paar jaar te middelen, zodat het belastingtarief over de hele periode ook wat vlakker is, Nu, in de crisis, komt het aantal reizen misschien wel op 20, of 30 per jaar. Maar voor die reizen heeft hij wel zijn gewenste tarief ontvangen, anders maakt hij de touwen niet los! Over een jaar kijkt de ondernemde schipper terug op een periode van 5 jaar, waarin hij 380, misschien wel 430 reizen heeft gedaan. En daar zaten betere en mindere reizen bij. Hij heeft wel de overheadkosten van een toerbeurtorganisatie uitgespaard. Hij heeft rustig geslapen, want hij heeft voldoende vlees op de botten. Hij heeft het laatste jaar lekker veel tijd aan zijn gezin kunnen besteden, want hij heeft dit jaar niet zo hard hoeven werken, Zijn schip is tip-top in orde, want hij heeft de tijd gebruikt om te repareren. Dat spaart straks weer verlette tijd als de reparatie wordt uitgesteld tot het echt niet langer kan. En, over vijf jaar gerekend, heeft zijn bedrijf prima gedraaid. Laat de mensen die onder kostprijs varen hun eigen strop maar strakker aantrekken. Deze schipper blijft liggen, totdat het tarief weer OK is. Doordat hij en zijn collega 1-scheeps toerbeurt bedrijven niet in de neerwaartse spiraal hoeven mee te doen, wordt de omvang van die spiraal ook niet te groot, dus zullen de prijzen minder snel en minder ver dalen. Er is alleen, een door faillissementen afnemende, hoeveelheid schepen die voor te weinig vaart. Dat houdt vanzelf op. Als je het licht van je auto laat branden, gaat het vanzelf uit, hoef je niets aan te doen. Zo gaat het met schepen die onder de prijs varen ook. Ze eindigen vanzelf voor de kant. Nu hoor ik roepen: maar ik ben net begonnen, en val meteen in deze crisis. Ja, dat klopt. Dat is pech. Dat is een botte reactie, maar het is niet anders. Dat betekent niet dat ik niet meevoel met die ondernemer met pech. Als je dat overkomt zijn het hele zware tijden, weet ik uit eigen ervaring. Dat is niet best voor je gemoedsrust. Maar je leert er wel van. Je bent geen ondernemer geworden omdat het allemaal zo makkelijk gaat, als het goed is. Kijk nog eens goed waarom je ondernemer werd, Wilde je vrijheid, eigen beslissingen nemen? Of vond je dat je baas het wel heel makkelijk verdiende, als je de besomming met je eigen salaris vergeleek? De bank deed mee, je kan het schip altijd zo weer doorverkopen, en zo wordt je snel lekker rijk? Wakker worden. In het laatste geval ben je een opportunist. Die heb ik ook zat meegemaakt. Medewerkers van mij vertrokken in hoogtijdagen om als ZZP'er aan het te werk gaan, investeerden niet in opleiding (zonde van de kosten en verlette tijd), en kwamen met hangende pootjes terugkomen toen de markt inklapte. Nou, jammer, toen gaf ik even niet thuis. Bij zelfstandig zijn, bij ondernemen, hoort het voorbereid zijn op pech, tegenslag en de gevolgen van eigen fouten, hoort het flexibel zijn, hoort het voorzichtig en realistisch zijn. Als je nu de aflossing en rente niet kan opbrengen, heb je je verslikt. Dan zit er onvoldoende eigen geld of risicodragend geld van anderen in. Die bank geeft echt alleen maar een paraplu als de zon schijnt. Zodra het bewolkt wordt willen ze hem graag terug. Dat is geen risicodragend kapitaal. Dat moet te denken geven. Misschien was het niet zo verstandig geweest die nieuwbouw te doen. Dan maar niet met je opleveringsverhaal in de krant. Maar wel lekker varen in plaats van afbouwen, verdienen in plaats van in te teren, vlees op de botten kweken, tijd kunnen besteden aan je gezin, in plaats van jagen, jagen jagen. Voor wie? Voor de financiers. Wat wordt je er zelf beter van? De mensen die miljonair werden van de nieuwbouw hebben geluk gehad bij het pokeren. Als er iemand wint, verliest er ook iemand. En die kansen kan je maar beperkt sturen, er zijn heel veel externe factoren. Kijk nog eens goed waarom je ondernemer wilde worden. Wilde je vrijheid, had je goed ideeen om het beter te doen? Of was je opportunist? Als je nu in de problemen zit, zoek dan een klankbord om je bedrijf eens door te lichten. Ik weet dat een paar jaar geleden, en waarschijnlijk ook nu nog, de Kamers van Koophandel je daarin kunnen ondersteunen. Die hadden/hebben mentors, oud-ondernemers met heel veel ervaring, die je (in mijn tijd voor niets) een spiegel voorhouden. Kijk daarin, en wees eerlijk tegen jezelf. Ik ben van de wal, weet onvoldoende de weg in de schipperswereld om te weten of daar branchespecifiek ook zoiets is. Ga niet in een grote conferentiezaal meehuilen met de wolven, maar licht je eigen bedrijf door. Maak een plan. Een ondernemingsplan, een overlevingsplan. Ooit trekt die markt weer aan. Hoe lang wilde je nog op je schip blijven? 5 jaar, 10 jaar? Zet je eigen toerbeurt op, maak daarvoor een ondernemingsplan. Misschien kan je het gebruiken voor een herfinanciering. Misschien overtuigt het je dat je beter nu dan morgen kunt stoppen. Emotioneel zwaar, maar het geeft veel opluchting! Zoek de oplossing bij jezelf! MIsschien sla ik de plank volledig mis. De getallen over aantallen reizen die ik noem zijn maar wilde schattingen. Het gaat echter niet om de details, maar om de grote lijn. Toerbeurt, vrijwillig of niet, werkt niet. Alleen in heel klein verband, waarin je elkaar voortdurend op de lip zit, zoals bij de Roeiersvereniging De Eendracht, werkt het. Daar werkt het denk ik door de grote sociale controle. De mens is een egoistisch wezen, zodra het gras elders groener wordt vertrekt hij daarnaartoe. Schippers zijn solisten. Van generatie op generatie leven ze op hun eigen schip. Die buurman van daarnet zien ze misschien pas over een jaar weer. Sociale controle werkt niet in zo'n los verband. Misschien maar goed ook. De enige toerbeurt die mijns inziens werkt is de toerbeurt met jezelf. Op lange termijn. Denk groot (niet in grote nieuwbouw!, maar in grote lijnen). Maak de vrees voor de waan van de dag niet tot een allesoverheersend toekomstbeeld, maar zet je angst om in een concreet plan. Groet, CJ * Wat doet de markt? Geef je marktindruk op www.vaart.nl/peiling * Het adres voor reacties en nieuwe berichten: [email protected] * Afmelden op: [email protected] met tekst: unsubscribe VAART-L
