Mang Kaby: "Ceuk si Kang Herwig Kang, kamiripan monoteismeu eta teh asalna ti sumber anu sarua nyaeta Ibrahim~Abraham~Brahm~Brahma :). Hipotesa na kitu :D."
Mang Kaby, ngeunaan sajarah hirupna Ibrahim teh upami ditingal dina buku-buku sajarah mah Ibrahim teh hirupna di nagari Kana'an, nyaeta kira-kira sabudeureun Palestina ayeuna. Jadi waktos Ibrahim ngancurkeun patekong/patung sesembahan teh sanes di Ka'bah tapi patung-patung nu aya di kuil nagari Kana'an. Harita mah Ka'bah teu acan ngadeg. Lamun aya nu nyebut Ka'bah ngadeg ti jaman nabi Adam nya hese pisan narik tali sajarahna. Ibrahim datang ka arab, Mekah ayeuna teh pikeun ngungsikeun bojo kadua nyaeta Siti Hajar kulantaran bojo kahiji nyaeta Siti Sarah timburu kulantaran Hajar ngabogaan budak cikal lalaki nyaeta Ismail. Saenggeus ngungsikeun Hajar jeung Ismail ka arab, Ibrahim mah mulang deui ka nagarina di Kana'an. Sanggeus Ismail ABG, kulantaran sono, Ibrahim ngalongok eta budakna ka arab deui. tah diwaktu harita Ka'bah diwangun ku Ibrahim pikeun sarana ibadah ka gusti nu maha suci di Mekah. Tapi bentukna duka tos kotak jiga ayeuna, duka mung ditandaan ku batu (mispah) sacara tradisi Ibrahim. Dina waktu eta oge tradisi ritual Qurban teh dimimitian. Ibrahim teh dianggap salaku nabi anu ngamimitian ngadegkeun konsep tauhid. Sabenerna konsep tauhid geus aya ti jaman nabi Adam. tapi meureun ku Ibrahim konsep tauhid eta di-rekontruksi supaya cocok jeung asup kana kahirupan masyarakat anu geus ngabentuk suku (tribalisme) jeung pamarentahan, nyaeta ngabentuk syari'at formal. Tah Ibrahim teh dianggap salaku bapak para nabi jeung salaku nabi anu ngadegkeun konsep tauhid teh nya dina agama katurunan anjeuna nyaeta Yahudi, Kristen jeung Islam. Atuh ayeuna eta tilu agama gede teh pan diagem ku nagara-nagara gede di dunya. Jadi pan katingalina salian ti Ibrahim mah can aya di jaman-na anu ngadegkeun konsep tauhid. Tapi saur sim kuring mah can puguh kitu kanyataanana. Bisa wae di bagian dunya lain di bumi ieu oge geus aya konsep tauhid salain konsep ti Ibrahim (malahan mah pasti!). Pan dina Quran disebutkeun, nalika urang arab dipoyok ku orang kristen jeung yahudi, yen cenah anu bener mah kristen (ceuk urang kristen) atawa yahudi (ceuk urang yahudi), tah Quran nitah islam Arab ngawaler yen umat islam iman ngilu lain ka kristen atawa yahudi tapi ngilu ka ajaran bapak maranehna kabeh nyaeta ajaran Ibrahim. Enya Ibrahim teh bapak maranehna, tapi pasti lain bapak urang Sunda. Eta jadi ningalikeun konteks wahyu teh ku konteks jaman harita waktu diturunkeun ka bangsa Arab. Mangga geura taliti deui agama saperti Hindu. Enya oge nyarembah dewa-dewa, tapi tetap aya konsep 'sang maha tunggal', nyaeta hiji realitas anu teu kahontal ku realitas kaduniawian, realitas anu jadi sebab sagala realitas lainna. Tapi pan konsep kitu hese pisan kudu ditangkep dina kahirupan sapopoe. Jadi masyarakat mah geus biasa interaksi jeung konseptual dewa, nyaeta saperti konseptual malaikat dina Islam anu ngabogaan tugas-tugas parsial ngurus alam raya ieu. Tapi biasa pan lamun geus rebuan taun teh hiji konsep sok ngalaman bias atawa distorsi. Jadi eta dewa anu disembah teh, ari ka 'sang maha tunggal' mah sok poho. Pan kitu oge kajadian distorsi patung-patung saperti Latta jeung Uzza di sajarah bangsa Qurays. Eta Latta jeung Uzza teh dianggap anak-anak (awewe) gusti Allah. Da konsep Allah salaku sang maha tunggal na mah asa jauh teuing teu katewak ku pikiran jelema awam. Tah saperti na mah anu dimaksud konsep tauhid Ibrahim teh konsep ngadeukeutkeun 'sang maha tunggal' kana kahirupan sapopoe. Pan tingali geura dina tradisi Yahudi, katingali pisan 'sang maha tunggal' teh saperti raja pangawasa anu bisa nulungan dina peperangan ngalawan penjajah. Sakaligus anu mere rejeki. Padahal dina kapercayaan pagan mah, anu ngabela dina perang jeung anu mere rejeki teh sok dipisah diwakilkeun ka para dewa anu beda. Ari dina konsep tauhid Ibrahim mah dihijikeun langsung ka El-Lohim (Allah). Para malaikat mah geus teu boga hak disembah jeung dipenta. Posisina ngan saukur tukang babantu ngurus alam raya. Kitu oge geningan dina konsep Kristen. Sang maha tunggal teh supaya deukeut dijieun konsep hubungan 'bapa jeung anak'. Kabeh umat Kristen teh anak-anak Allah anu maha tunggal. Kitu deui dina Islam, anu maha tunggal teh diaranan Allah anu geus biasa dikenal salaku bapa ti Latta jeung Uzza. Latta jeung Uzza dianggap geus teu boga kawasa nanaon. Allah ngabogaan asma-ul-husna, nyaeta ngaran-ngaran anu suci anu nga-representasikeun sifat-sifat Anjeuna dina ngurus alam raya jeung merhatikeun urang sakabeh manusa salaku hamba Anjeuna. Jadi konsep Ibrahim salaku bapak tauhid teh nya ditingali atawa klaim ti katurunan Ibrahim anu ayeuna ngabentuk tilu agama gede eta. Tapi lain artina konsep tauhid sadunya datangna ti Ibrahim. Da ari konsep tauhid mah justru datangna ti 'sang maha tunggal' sorangan anu mere wahyu atawa ilham ka manusa pinilih di mana wae. Pan dina Quran oge disebutkeun yen euweuh hiji kaum di dunya ieu kacuali geus pernah dikirim utusan ku sang maha tunggal pikeun ngabewarakeun tauhid. Jadi sumberna lain Ibrahim tapi ti sang maha tunggal. Tah konsep Ibrahim anu 'membumikan sang maha tunggal' oge geus aya distorsi. Nyaeta konsekuensina saperti umat Islam ayeuna sok nganggap sang maha tunggal teh jiga jelema. Raja jelema. Jadi konsep Allah salaku sang maha tunggal teh sok jadi proyeksi kabutuhan pangawasa/ego manusa ku alam pikiran manusa. Misalna, Allah teh Maha Adil; dianggapna adilna jiga adil manusa, nyaeta lamun anu bener dibela, anu salah dihukum. Padahal bener jeung salah di hareupeun sang maha tunggal mah euweuh bedana. Da sang maha tunggal mah teu kaiket ku nilai-nilai konseptual jelema. Pan ari bener jeung salah teh konseptual jelema. Makana rek bener jeung salah tugas jelema sabener na mah berserah diri, diajar terus pikeun berserah diri. Jadi 'Inna diina indallahil islaam' teh lain jalan anu dipikarido teh mung islam, lain islam salaku struktur agama, tapi islam dina konteks berserah diri. Jalan berserah diri anu dipikarido ku sang maha tunggal teh. Jadi mun aya jelema salah teh tong hayang pang heulana ngahukum ngawakilan sang maha tunggal, minculak jiga kitu teh. Keun weh dosa jelema salah mah lain urusan urang. Masalah hukuman, nya lakukeun weh proses hukum anu geus jadi konvensi masyarakat satempat. Salah lamun konvensi hukum masyarakat satempat ditarabas kulantaran rek miheulaan jadi wakil sang maha tunggal ngahukuman jalma salah. Nu kitu minculak jeung sologoto. Justru sim kuring mah kaget pisan sanggeus aya kasempetan nalungtik buddhisme. Kamiripan buddhisme jeung sufisme islam teh eces pisan. Dina buddhisme mah konsep sang maha tunggal teh tara sagawayah diasupkeun kana struktur duniawi. Tapi kabeh jelema dirojong pikeun ngosongkeun diri tina sagala iketan duniawi. Lamun diri geus kosong tina iketan duniawi bakal bisa manggihan hakekat sang maha tunggal ku diri sorangan. Ieu oge anu dimaksud dina ajaran Sunda yen sang maha tunggal, surga, naraka teh aya dina diri urang sorangan. Artina urang moal bisa ngarti kana konseptual surga, naraka jeung sang mah tunggal lamun urang can bisa neuleuman hakekat diri urang. Saha diri urang teh? Cenah diri urang teh jasad jeung jiwa. Lamun enya jasad teh diri urang, naha waktu maot bet ditinggalkeun eta jasad, naha teu dibabawa, pan jasad teh diri urang. Lamun enya jasad teh diri urang, sok atuh lamun dahareun asup kana beuteung parentahkeun eta beuteung pikeun eureun 2 menit mah tong nga-proses dahareun, engke diteruskeun deui. Pan teu bisa? naha teu bisa marentah beuteung sorangan? Cenah jasad teh diri urang lain? Naha urang teu boga kawasa ka beutueng urang sorangan? Teu boga kawasa ka diri urang sorangan anu disebut jasad? Beu..... eta anu ngaran jelema! Kana peujit sorangan wae teu bisa marentah, teu nyaho aktifitas peujit sorangan kumaha, eta geus wani ngaku-ngaku wawuh ka gusti Allah anu sang maha tunggal? Cing atuh sing introspeksi diri.... Ngan jelema anu geus bisa leupas tina kakaitan dunya anu bisa wawuh ka dirina jeung bisa wawuh ka sang maha tunggal. Ieu pesen utama 'laa ilaha illallah' (euweuh kakaitan salian ka Allah). Eta euweuh kakaitan salian ka sang maha tunggal teh saenyana ajaran tauhid asli anu aya di sagala budaya. Oge budaya Sunda. Tah disabudeureun eta konsep tauhid teh dijieun konstruksi syariat, nyaeta hukum pikeun ngatur kahirupan masyarakat anu dumasar kana berserah diri ka sang maha tunggal oge akhirna mah. Kontruksi syariat ieu bisa beda-beda unggal nabi unggal tempat. Tah urang salaku Islam nyekel syareat Muhammad saw. Jadi keur panutup, tauhid teh atuh lain sumberna ti Ibrahim. Eta mah anggapan anu geus jadi kabiasaan ti tilu agama: yahudi, kristen jeung islam. Tauhid mah sabenerna hakekat utama naha urang sakabeh ngagubrag ka dunya ieu. Di dunya urang salaku jelema anu boga konsep kognitif anu cerdas terus nyieun konsep. Misalna konsep cai (sunda), air (indonesia), water (inggris), wasser (jerman). Pan hakekatna mah eta teh iketan atom-atom anu ngabentuk naon anu diaranan cai. Lamun cai disebut seuneu sok dianggap salah. Tapi pan eta ngan saukur konsep jijieunan, jadi lamun sim kuring hayang nyebut cai teh ku ngaran seuneu lain salah sacara hakekat da maksud sim kuring mah seuneu teh cai tea (versi sim kuring anu bedegong); ngan nya jadi salah ku konseptual anu geus jadi konvensi di urang yen eta teh ngarana cai. Tah sabenerna 'laa ilaha illallah' teh bisa diteuleuman jero pisan lamun uran lesot heula tina koseptual anu dijieun ku jelema. Kosongkeun diri urang tina sagala konseptual, kulantaran sang maha tunggal mah diluar sagala konseptual. Jadi 'laa illah' heula.... kakara bakal aya Allah (illallah)... Cag ah... Wallahu'alam Febi Ahmad Hazairin ===================
