La malfelicxa ekzemplo de "insurekcio / insurekto / insurganto"
fingro-montras al plia baza demando - cxifoje ne semantika, sed forma: Kio
estas la "gxusta" baza formo laux la 15 regulo?

De la PIV-a insurekcio kiel baza formo sekvas la pezaj
insurekci/isto, -ulo, -anto (peza, cxar -kcii-).
De la PIV-a (kaj lauxaserte Z-a) apologio kiel baza formo sekvas la peza
apologi/isto, -anto (peza, cxar -ii-)

Kaj simile pri la latin-devenaj substantivoj finantaj
per -aci/, -ici/, -uci/
apelacio (3aOA)
intuicio (Z)
operacio (1aOA)
habilitacio (profesorigxa ekzameno)

Kaj simile pri la klasika

abituriento (4aOA) > abiturenta ekzameno (ReVo)

Kaj simile pri multaj aliaj vortoj kun latinaj sufiksoj, kiuj farigxis parto
de Ea radiko (ekz-e klasi, klasifi, klasifiki; ratifi, 
ratifiki; -ifik-vortoj).

sxoforo (8aOA)
kocxero (8a OA)

Kiel cxiam la problemo estas delonge konata (miaopinie ne ekzistas iu
problemo de la Ea vortfarado ne jam traktata en la literaturo):

Christaller, P. (1914). Evoluo de Esperanto. Festschrift anläßlich des 9.
Deutschen Esperanto-Kongresses in Leipzig 1914, p. 321-329 kaj la sama poste
en aldono al sia vortaro de 1923.

Gxi jen kaj jen estas revarmigita, *ekz-e* (inter multaj aliaj):

Baghy, Julio (1933). Danĝera vojo [3]. [2a daŭrigo kaj fino]. Lingva Kritiko
1933:1:16 (maj.), p. [2-3]
Gilbert, W[Illiam] (1973). Kelkaj rimarkoj pri lingvuzo en "Paco". Paco
1973:4, p. 25
Golden, Bernard (1992), La neologismo "habiliti". Starto 1992/2, p. 10-11. 
neologismo; habiliti; PIV; -aci. Proponas »habilit/« kun verba karaktero > 
habilit/at/o, habilit/ad/a disertacio; »habilitacio« superflua.

La lasta kontribuo montras oftan vojon, detale kaj plurfoje priskribita de 
Karolo Picx sub la titolo "retroderivado".

De la substantiva radiko "habilitacio" (mi nun parolas nur pri la forma 
aspekto, ne pri la prioritata demando, cxu semantike tiu vorto entute estas 
dezirinda) oni fortrancxas la latinan -aci > habilit/

Restas habilit/, kiu farigxas *verba*, habiliti.

Poste oni aldonas la kutimajn *E-ajn* "sufiksojn", habilitajxo ktp.

Sub pure *formaj* aspektoj insurekti kiel baza formo estas pli konvena ol 
insurekcio kiel baza formo

insurekti -- insurekcii
insurekto -- insurekcio
insurektanto -- insurekcianto
ktp.

apelacio > apel/i > apelado
sxoforo > sxofi > sxofanto aux sxofisto
kocxero > kocxi > kocxanto aux kocxisto

abituriento > abituri (aux abituro = Butin/Sommer 1952) > abituranto

apologiisto -- apologeto
apologio -- apologet/ajxo aux apologet/ado
apologii - apologeti

Mi bone konscias, ke la mekanismo ne cxiam kaj cxie funkcias (operacio 
kolizius kun opero, la 3aOA-a apelacio kun la PIV-a apelo) kaj ke la 
rezultoj kolizias kun multaj oficialaj (sxofi anstataux la "gxusta" 
sxofori), Z-aj kaj tradiciaj vortoj kaj tial produktas paralelajn formojn. 
Mi nur volas peti iom pensi pri tiuj *tre fortaj* auxtomatismoj (ecx 
universitejo anstataux universitato mi jam auxdis), *se* vi tamen konkludis, 
ke iu novvorto estus dezirinda pro iuj semantikaj kialoj.

Bernhard












Rispondere a