--- In [email protected], surtiwa surtiwa <[EMAIL PROTECTED]> wrote: > > Mun ngaguar kana sajarah Menak Sunda baheula...ampir > sadayana etmah langkung ti hiji garwana...cenah mah > tuntutan sosial dina raraga kamenakan.....????
Leres Bah, Urang Sunda baheula nu nyandung, umumna para menak (priayi). Tapi katingalina urang Sunda teu pati resep ka menak nu nyandung teh, tepi ka mucunghul istilah "Dalem Sawidak". "Sawidak" didieu lain gelar kahormatan, ngan sindiran ka Dalem nu gaduh istri seueur, tepi ka anakna sawidak (= genep puluh). Tapi, urang Sunda oge, kungsi boga menak nu "anti nyandung". Bupati Sumedang Pangeran Suriatamaja, kungsi ngaluarkeun larangan ka kaum Priayi Sumedang nyandung (akhir abad ka 19). Mungkin pamimpin di Indonesia nu pangheulana ngalarang nyandung, samemeh aya PP10 di jaman Orba. Naha larangan nyandung ka Priayi Sumedang teh, kumargi Pangeran Suriatmaja sadar yen lamun priayi nyandung bisa mucunghulkeun korupsi (priayi= pagawe pamarentah jaman kolonial) atawa mungkin wae sikep Pangeran Sumedang ieu, kulantaran anjeunna Putra Pangeran Sugih, Bupati Sumedang samemehna, nu istrina seueur jeung putrana "sawidak". Ceuk cenah, kasang-tukang hiji jalmi sok mangaruhan sikepna. Umumna barudak ti kulawarga polygami, sok anti nyandung upami parantos dewasana (pangpangna ti istri sepuh). Dina pro-kontra nyandung, jarang pisan nu nyaritakeun soal/nasib barudakna. Nu nyandung disebut sukses, umpama pamajikan2nana akur, komo lamun disaimahkeun. Peun weh dugi kadinya, barudakna mah teu kacaritakeun, saolah-olah barudak mah lain bagean ti kulawarga. Padahal barudak teh pan nu boga "jaman kahareup" ..... Baktos, WALUYA

