Erne, mezu luzea atera zait eta... Asierrek eta Amatiñok:
Asierrek: <Lehelengo urtietako antolakuntzan nere gurasuak ibili ziran... -- Ibili baiño gehixago. Hire aitxa izan ez bazuan seguru asko ez zuan sekula egingo, ez behintzat egin zan moduan. Bakoitzari beria.
Eta sustatzaile eta antolatzaile lanetan jarduteaz gain pelikula historikoak grabatzeko ardura hartu zuten bere gain, eta horiei esker garai horiek ezagutu ez genituenok haietara hurbiltzeko aukera zoragarria daukagu. Aspaldian geunden gurasoek grabatutako pelikulekin Asier prestatzen ari zen lanaren zain eta benetan balio izan du esperoak. Eskerrikasko zuri ere bai Asier! Enekok:
Zenbat jende, bai, gaur egun lau katu justu-justu ;-)
Aitzindarien lana eta ekarpenak zorionduta, uste dut gaur egungoekin konparazio arinak lekuz kanpo daudela. Hasteko esan nahi dut azken 10 urteotan Eibarren Euskal Jaia antolatzen dihardutenak, Fernando Abanzabalegiren arima nekazina eta Mariano Lukeren diesela buru dituztela, eta horien inguruan dabiltzanak (Kultuko jendea, Eneko zu zeu barne, tartean zaretelarik) demaseko meritua dakela. Konparazioak beti dira injustoak, baina ni ausartuko nintzake esatera 65-70 bitarteko Euskal Jai haietan Amatiñok kontatutako moduko arazo legalak eta traba burokratiko-politikoak ausardia eta trebetasun izugarriarekin gainditu zituztela, eta ondoren antolaketa lan handia egin zutela, baina lan guzti horrek harrera bikaina izaten zuela, herri ia osoa bolkatzen zela jaian, laguntzan ekonomikoa emanez batzuk, zuzenean parte hartuz beste askok, eta haizea alde dagoenean dena dela eramangarriagoa. Azken 10-15 urteotan Euskal Jaia antolatzen jarraitu dutenek ez dute arazo legalik izan, antolaketa lanak berdin samar izango ziren lehen eta orain, baina ekimenak ez du garai bateko sostengu zabalik izan, eta urte batzuetan basamortua predikatzen aurkitu dira. Horiek ere baldintza benetan gogorrak dira. Gaurkoa ez da orain 40 urtekoa, baina "gaur egun lau katu justu-justu" esatea gehiegizkoa iruditzen zait. Iazko Euskal Jaian ez nuke esango lau katu ibili zirenik. Bordaxar, Larrandaburu eta Ttuttuk osatutako hirukote zuberotarraren emanaldian, xiba taldearen jolasetan, artisau eta baserritarren azokan, herri-kirolen jaialdian, nazioarteko ezpata-dantzen jaialdian, kantu afarian, tapia eta leturiarekin erromerian... horietan guztietan ez dut uste lau katu ibili zirenik. Are gehiago, ia ekitaldi gehienak jendez lepo egon zirela esango nuke. Orain 40 urte beste? Ez, ziur aski ez, baina nire ustez, eta dantza eta bere ikusleen kasuan behintzat, badago aldaketa kualitatibo bat orain 40 urteko emanaldiekin alderatuta. 65-70eko Euskal Jai haietan dantza bera gutxienekoa zen. Pelotari jantzi, txapela jarri, ezpata bat hartu eta plazara. Arrakasta ziurtatuta zegoen, emozionantea. Dantzari on batzuk izango ziren tartean, baina gehienek nahikoa lan zuten eskuma ala ezkerra altxatu behar zen asmatzearekin. Gaur egun horrek ez du balio. Dantzari janztea demodé dago, eta "dantza aspergarria dela" mundu guztiak daki. Beraz baldintza horietan Euskal Jai erakargarri bat egiteak badu meritua, eta jendeak erantzuten badu ez da militantziagatik, eskaintzen den produktua interesgarri iruditu zaiolako baizik. Eta adibidez iaz badirudi jendeari interesatu zitzaiola eskaintza. Ikusi honako album hauetan eta begiratu Untzagako harmailei. Lau katu baino dezente gehiago zeuden hor. http://www.flickr.com/photos/kezka/162291061/ http://www.flickr.com/photos/kezka/sets/72157594157980919/ http://www.flickr.com/photos/kezka/sets/72157594157958452/ Atzera begiratzea oso garrantzitsua da, eta gainera dantzariok badugu esaera zahar bat oso aproposa horretarako: "Atzeak erakusten du nola dantzatu aurrea". Baina Euskal Jaiaren kasuan atzera begiratze horrek zama handi eta injustoa eragin dio "aurreari". Konparaketak ez du zentzurik, orain 40 urteko Euskal Jaiak eta gaur egungoek ez dutelako ez zentzu, ez funtzio, ez kontestu bera. Eta orduko eredu hori horrenbeste goratzeak Euskal Jaiari bilakaera natural bat izatea oztopatu dio, eta egungo gizarte dinamikara normaltasunez egokitu beharrean, beste garai eta sistema politiko batean sinbolo berezia izan zen jai haren lorratzetatik askatu ezinda dabil. Gainera, nik ez nuke nahi 1965ko moduko Euskal Jairik gaur egun, atzerapauso izugarria irudituko litzaidake, gaur egun desegokitzat jotzen ditudan hainbat gauza egiten baitziren jai horietan. Urruti gabe, garai horretan bultzatu zen folklorearen infantilizazioaren kalteak oraindik gaur ordaintzen ditugu. Eta beste adibide bat. Hain zuzen ere Euskal Jaien urte bikain horietan, 1965-1970 bitartean galdu zen Eibarren gerra aurretik bizirik mantendu zen dantza tradizio bakarra, San Joan eguneko soka-dantza. Beraz, nolako kontraesanak, dantzari gehien zeuden urteetan eta dantza tradizionalei ustez indar handiena ematen ari zitzaien urteetan, galdu zen Eibarren zegoen dantza tradizio bat. Horren errurik ez dute noski Euskal Jaien antolatzaileek, ez beste inork. Besterik gabe garai bakoitzean gertatutako kontuak dira, baina errespetu guztiekin esanda eta aitzindarien ekarpenari diedan miresmena berretsiz, aspertuta nago garai batekoekin egin ditugun idealizazioekin. Barkatu txapa, baina pikatu egin naiz. ;-) oier.
_______________________________________________ Adi gero, mezuak bidaltzeko: [email protected] http://www.eibar.org/zerrenda harpidetza eteteko: [EMAIL PROTECTED]
