A cousa explícase desde o punto de vista histórico pola evolución do vocabulario.

En resumo, porque teñen orixes e evolución diferente.

Orixe:
/extensĭo, -ōnis
//extendĕre/

Comentario:

O substantivo e*x*tensión vén "directamente" do *substantivo* do latín E*X*TENSIO, mentres que o adxectivo "estendido" vén do *verbo* romance "e*s*tender" a partir do cal se crea un novo participio, "estendido", que, ao usarse para describir situacións, acaba por converterse para os falantes en adxectivo tanto ou máis que verbo (en participio). É unha situación moi común en galego por ter moitos dobretes nos participios (fritido-frito) que dan lugar a novos adxectivos e substantivos cando, ao mesmo tempo, mantén herdeiros dos antigos substantivos latinos.

O cambio do -X- polo -s- é simple:
-X- é en realidade -[ks]-. Segundo o tipo de palabra (sen explicar máis profundidades agora) a evolución dese -ks- latino tomou dous camiños

a) Converterse no noso -x- (de xente): EXEMPLU(M) > exemplo
b) Simplificar no -s- : EXTRA NEU(M) > estraño

Se te das conta en galego tamén temos "extenso" que non é exactamente o mesmo que "estendido". Extenso vén, pois, directamente do verbo latino antigo mentres "estendido" nace xa no verbo do latín moderno (isto é, no galego). Iso explica por un lado a diferenza da escrita e por outra a diferenza do seu significado:

Exemplo de uso:
- A herba quedou estendida despois de dúas horas de traballo. (resultado dunha acción)
- O campo é extenso coma o que máis. (descrición dunha cousa)

Como verás non son intercambiables.

Outros casos:

O mesmo pasa por exemplo con cinguir-cinguido-cinto, tinxir-tinxida-tinta, romper-rompido-roto, etc....

Espero que sirva.

Antón Méixome





Daniel Muñiz Fontoira escribió:
Como curiosidade:
extensión é con x
estendido é con s
algún linguista que explique isto???

Saudos

Por certo, non puiden ir á guademy, aínda que me gustaría ter ido no
lugar de pasalo no hospital coa miña dona, nada grave pero había que estar.

Responderlle a