Maa Angku Saaf, Angku Adyan, Angku Taufiq, sarato Rang Lapau nan 
Basamo,
Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh,

Iyo Angku Taufiq, sasudah maota via YM (Yahoo Messenger) jo Angku 
Adyan sanjo ko,  Mak Ngah lah talalok lamak. Antah bakaruah antah 
indak iyo indak tadanga di awak doh, sabab karuah tu tadanga dek 
urang nan jago. Tapi sacaro instinktif --indak kanai papeh garam 
doh --  lai tasintak tajago surang pukua tigo untuak sumbayang 
tahajud.  Samantaro tu ruponyo urang di Lapau sadang baiyobana 
manalah kato "sandi" nan MakNgah sanang baraja mancaliak 
pambahasannyo.

Variasi kato "sandi"  nan dikatangahkan Angku Adyan, diesoh 
kato "sanda" nan digosohkan Angku Taufiq, manyababkan paratian 
MakNgah tagalitik. Karano ambo bukanlah ahli adat, indak juo ahli 
agamo, tapi sabagai pemerhati dinamika Budaya Minang malalui kato-
kato nan tasimpan di dalam kahidupan adat dan budaya, penelaahan 
istilah tu mambukakkan kunci untuak mancaliak ka alam nan labiah 
gadang lapang takambang. 

Kito simak "pasandian" nan disigi Angku Adyan nan dapek dicaliak 
sabagai ense jo kunci-kunci nan mambari fleksibiliti ka garak suatu 
pasandian tu, tabayang pulo sanda-basanda sokong-manyokong di 
dalamnyo. Kalau dicaliak tiok-tiok pasandian tu mampunyoi karajo jo 
tugehnyo ciek-ciek di tamapeknyo masiang-masiang.  Tapi kalau kito 
caliak macam-macam pasandian tu jarikaki, pagalangan, lutuik, 
pinggua, pinggang, jari tangan siku, bahu, lihia, mangko tampaklah 
kombinasi unsur-unsur tu mambarikan dinamika, salah satu ciptaan 
Ilahi dengan panuah kesempurnaannyo. Jadi kito caliak unsur-unsur 
sandi, pasandian, kincia-kincia, sanda-manyanda ko dalam pandangan  
kasaluruhan, totality, gestalt. Di sinanlah pulo rasonyo kuncinyo 
mancaliak dinamika Adat dalam Budaya Minangkabau.  

Manuruik pancaliakan ambo, Adat jo Sarak bukanlah Duo Batu Gadang, 
nan ciek itam nan ciek putiah, nan talatak di ateh Gunuang Marapi. 
Duo Batu Gadang ko kok bagesoh indak dapek iyo-maiyokan. Kok datang 
gampo atau malatuih kapundan, kaduonyo mungkin balago saliang 
mamacah, atau baguliang-guliang ka bawah, impik-maimpik lando-
malando, marupokan bagian galodo gadang. Adat jo Sarak tabayang di 
ambo saumpamo duo keseluruhan nan samo-samo hiduik dakek-mandakeki. 
Bayangkan duo lingkaran, ciek itam nan ciek barono putih. Dalam 
pandakekan kaduonyo salain mampatahankan rono masiang-masiang ado 
daerah dinamkik nan abu-abu nan nan salliang marangkuah.

Barangkali rancak kito caliak Adat jo Sarak ko sambia maningadah ka 
langik mancaliak duo kalompok Awan nan Manganduang Aia saliang 
mandakeki baitu juo saling baiyo-batido jo kelompkok-kalompok lain 
nan saliang mampangaruahi dinamika cuaca diateh langik tu. Partamuan 
awan kaduonyo dengan pangaruah-pangaruh awan nan lain mambawokan 
hujan nan manyuburkan bumi.

Allah Subhanahuwa ta'ala mangingekkan awak mancaliak Alam ko jo 
salah satu kalimatnyo "Afalaa yanzuruuna ilal ibili kaifa 
khulikat."  (SQ 88:17) nan ambo tarjumahkan ka Caro Awak "Baa mangko 
indak Kaliaan paratikan baa awan nan manganduang aia Den ciptakan." 

Alangkah indahnyo rangkaian Ayat tu jikok diparatikan dalam-dalam:
Afalaa yanzuruuna ilal ibili kaifa khulikat
Wa ilas samaa-i kaifa rufi'at
Wa ilal jibaali kaifa nusibat
Wa ilal ardhi kaifa nusibat.

Baa mangko indak Kaliaan paratikan baa Awan nan manganduang aia Den 
ciptakan
Baa Langik Den tinggikan
Baa Gunuang-gunuang Den tagakkan
Baa Bumi Den bantangkan.

Allah Subhanahuata'aala alah manciptakan sagalo sasuatu ko dengan 
tujuan nan samparono,
"Alladzii khalaqa fa sawwa" (SQ 87:2).

Dengan mamparatikan kato-kato Ilahi ko barangkali di sinan pulolah 
kito dapek mancaliak ingenuity, kelihaian, kepintaran, kebijaksanaan 
masyarakat Minangkabau dalam mamaliharo manyasuaikan kehidupan Adat 
dan Sarak nan "Bak cando manatiang minyak panuah" sarato "Bak maelo 
rambuik dalam tapuang..." 

Dinamika dan fleksibiliti Adat Mianangkabau dalam manyasuaikan 
pakambangan zaman dapek pulo diinok dimanuangkan dari nasehat nan 
lah takalimbun dari Datuak Parpatiah nan Sabatang:

"Takuik di Adat ka tagiliang, turuikkan Putaran Roda!"

Saalam,
--MakNgah
Sjamsir Sjarif
Santa Cruz, California, USA, 1 Maret 2008

--- In [EMAIL PROTECTED], Adyan <[EMAIL PROTECTED]> wrote:
>
> Asssalamualaikum w.w.
> 
> Rancak MakNgah lah nan manjalehkan asal kata "sandi" ko dalam 
bahaso awak.
> Tapi kacalak-calak ganti asah, alah lamo juo tadanga bahaso adat 
jo agamo tu
> saling memperkuat saja, sandi-basandi bak aua dengan
> tabiang.. baa pulo kolah tu kironyo..
> 
> Nan jaleh sandi tu iyo sarupo sandi rumah, foundation. Sandi di 
bawah, rumah
> di ateh..nan rumah pasti sasuai jo sandinyo..
> 
> Tapi ado pulo dalam bahaso awak, sandi dalam arti 
pasandian, 'sendi' dalam
> bhs Indonesia. Contohnyo lutuik, siku, buku jari.. Disiko ndak 
samo jo
> foundation do tapi seperti engsel atau diawak disabuik juo kunci-
kunci, dan
> hubungan antaro duo komponen iyo lungga tapi kuaik, namuah 
dikelokkan
> kama-kama tapi indak amuah lapeh..
> 
> Kok dibandiangkan pulo jo khasanah urang lua, ado nan 
namonyo 'cardinal
> virtues' , 'cardinal points', 'cardinal numbers' nan kalau diliek 
di kamus
> cardinal
> tu artinyo engsel pulo dan manunjuak pado hal-hal nan pokok, dan
> saling menguatkan.
> 
> Jadi baa sabananyo, pak Saaf, apo lai masuak tu dalam masalah 
hukum, satu
> sistem dengan dua komponen pokok atau duo rukun? Kalau di kampuang 
ambo
> mungkin pahamnyo memang sarupo iko.. kalau sempat tolong pak saaf 
klik
> disiko http://www.angelfire.com/id2/adyan/pandaisikek/dasar.html
> 
> 
> 
> Sakitu sajo dulu dari ambo, mohon maaf kalau ado kato kato nan 
salah,
> 
> -adyan
> 
> On 3/1/08, Dr.Saafroedin BAHAR <[EMAIL PROTECTED]> wrote:
> >
> > Assalamualaikum w.w. Dinda Tasril Muis dan para sanak sa palanta,
> >
> > Baa juo faham saroman tu ado dalam masyarakat kito, dan paralu 
kito
> > tampuang. Bilo mungkin kito cari pasasuaian faham, karano 
paliang indak
> > dalam Rukun Islam jo Rukun Iman kan alah samo kito. Nan agak 
babeda kan
> > penafsiran. [Sacaro pribadi ambo batanyo dalam hati, apo ciek 
itu sajo arati
> > 'basandi' dalam bahaso Minangkabau abad ka 19. Apo indak ado nan 
samo jo
> > pangaratian kito kini tentang 'sandi, yaitu 'fondamen, rujukan, 
dasar, asas,
> > prinsip' atau '*Grundnorm'*].
> >
> >
> >
> > Baa sanak para filolog ?  Tolonglah dicerahkan kito-kito ko baa 
nan batua,
> > supayo jan sasek kito kasadonyo beko.



--~--~---------~--~----~------------~-------~--~----~
===============================================================
UNTUK DIPERHATIKAN:
- Wajib mematuhi Peraturan Palanta RantauNet, mohon dibaca & dipahami! Lihat di 
http://groups.google.com/group/RantauNet/web/peraturan-rantaunet.
- Tuliskan Nama, Umur & Lokasi anda pada setiap posting.
- Hapus footer & bagian yg tidak perlu, jika melakukan reply.
- Email attachment, DILARANG! Tawarkan kepada yg berminat & kirim melalui jalur 
pribadi.
- Posting email besar dari >200KB akan dibanned, sampai yg bersangkutan minta 
maaf & menyampaikan komitmen mengikuti peraturan yang berlaku.
===============================================================
Berhenti, kirim email kosong ke: [EMAIL PROTECTED]

Daftarkan email anda pada Google Account di: 
https://www.google.com/accounts/NewAccount?hl=id
Agar dapat melakukan konfigurasi keanggotaan di:
http://groups.google.com/group/RantauNet/subscribe
===============================================================
-~----------~----~----~----~------~----~------~--~---

Kirim email ke