> > Gxi do estas akceptebla Esperanto vorto laux la 15-a regulo. > > Cxu vi ne rimarkis? Mi ja akceptas gxin - tamen nur por la herca > signifo. La demando ne estas, cxu entute akcepti la radikon FREKVENC, > la demando estas, kiun sencon gxi havu en Esperanto/ > > > Kaj la verko estis sendube statistika verko, do la auxtoro rajtas > > uzi fakan vorton el la internacia vortstoko. > > La angla lingvo havas nur vorton "frequency", kiun gxi uzas por du > tute malsamaj signifoj. Esperanto havas du vortojn: "frekvenco" kaj > "ofteco". > > > Bedauxrege! Nun mi devos trovi alian kialon por plendi pri la angla. > > Ni havas kialon plendi pri la esperantistoj kiuj ne scipovas pensi > esperante.
> Tial mi diras "ofteco de litero", ne "frekvenco de litero". La angla > lingvo tian diferencon ne esprimas. Mi ripetas, ke ne estas nur la angla kiu havas tiun problemon je "frekvenco". Ne temas pri pauxsajxo el la angla, sed el la plejparto da okcidenteuxropaj lingvoj - kaj plue, ne rekte el ili, sed nerekte, per prunto el internacia uzo. La vorto "frekvenco" havas, en internacia uzado, ne nur hercan signifon, sed ankaux statistikan. Se en faka verko (kiel la "frekvencmorfemaro") oni volas emfazi, ke temas pri statistiko, oni ja rajtas uzi la vorton "frekvenco". Oni tiam ne uzas gxin pro nekompreno de Esperanto, sed pro difinita kialo. Same kiel en faka verko pri medicino, oni povus uzi "kardiopatio" anstataux "koromalsano". Mi ne povas diri, cxu en la ekzemplo citita de vi de iu "frekvencvortaro" temas pri statitiska uzo. Mi ecx ne scias pri kiu vortaro vi parolas. Sed mi ja povas diri, ke la "Frekvencmorfemaro de parolata Esperanto" sxajnas esti statistika studo de la lingvo. > Mi ne povas akcepti la frazojn: > > "La ofteco de la signalo estas 33MHz" > "La litero k estas pli frekvenca ol la litero hx" > > Sed mi senprobleme akceptas la frazojn: > > "La frekvenco de la signalo estas 33MHz" > "La litero k estas pli ofta ol la litero hx" Mi ja dirus "frekvenco de litero" se mi parolus pri statistiko. Pri la herca signifo de "frekvenco": Gxi mezuras kiom da fojoj io okazas dum un sekundo - alivorte, frekvenco estas ofteco, esprimita (gxenerale) en hercoj. "La frekvenco de la signaloj estas 33 MHz" = "La signalo oscilas 33 milionoj da fojoj por sekundo". Do, gxi mezuras kiom da fojoj ciklo okazas (osciloj estas la cikloj de oscila signalo) - alivorte, gxi mezuras la oftecon de la cikloj. Do, frekvenco de cikla signalo estas precize la ofteco de gxiaj cikloj. La frazo "frekvenco estas X Hz" do estas "la ofteco de cikloj estas X cikloj per sekundo". Malpli redunde estus diri "la ofteco estas X cikloj per sekundo", do mi ne vidas iun ajn problemo en la frazo "La ofteco de la signalo estas 33MHz", cxar gxi volas diri "La ofteco de la signalo estas 33 milionoj da cikloj por sekundo", tute logika kaj klara esprimo. Sed kiam oni parolas fake kaj oni volas emfaze klarigi ke temas pri ofteco de la signalaj cikloj kaj ne de la signalo mem, oni uzu "frekvenco". Sed temas pri faka distingo. (Tamen, mi agnoskas ke mia propra emo estas uzi "frekvenco" kiam mi parolas pri hercoj - sed gxuste cxar kiam oni parolas pri hercoj, oni parolas pri mezuroj uzataj plejparte en faka laboro.) Gxuste pro tio sameco de signifoj la plejparto da naturaj lingvoj ne faras distingon inter la vortoj "frekvenco" kaj "ofteco". La naturaj lingvoj kiuj ja faras distingon gxenerale faras kiel Esperanto. Sed la finna faras alidirektan distingon: gxi uzas la propran vorton "taajuus" por "(herc)frekvenco", kaj la vorto "frekvenssi" por "(statistika) frekvenco". Do, cxar etimologie kaj logike "frekvenco" estas gxuste "ofteco", sxajnas al mi arbitre kaj mallogike limigi gxin tiel, kiel vi limigas gxin. Multe pli logike estus limigi gxin laux la samaj reguloj de "kardiopatio"/"koromalsano"; t.e., oni akceptu la internacian radikon en fakaj uzoj, sed en komuna lingvo oni uzu la ordinaran radikon. Nun, aliteme: Mi ne intencis ataki vin persone en mia antauxa mesagxo - mi uzis vian ekzemplon por moki gxeneralan emon inter la esperantistaro kulpi la anglan pri cxio ajn nesxatata en Esperanto. La angla ne estas ia hximera monstro kiu provas detrui aux ruinigi Esperanton - la plejparto da parolantoj de la angla ecx ne scias, kio estas Esperanto. Ecx se la angla ne estus la efektiva internacia lingvo, Esperanto plej versxajne ankoraux ne estus - estus iu alia nacilingvo. Tiu emo kontraux la angla estas bedauxrinda okazo de la "ni kontraux aliaj" sinteno, kontraux kiu Zamenhof batalis sian tutan vivon. Esperanto estus miaopinie pli facile lernebla kaj pli egala internacia lingvo ol la angla. Sed la angla estas la fakte uzata internacia lingvo. Ni devas gxoji pri tio, ke la mondo akceptis komunan lingvon - ecx se ni ne sxatas la lingvon, kiun gxi elektis. Zamnhof diris: "Ni supozu ecx, ke tiu *formo* de lingvo internacia, pro kiu ni batalas, montrigxos en la estonteco kiel erara kaj ke venonta lingvo internacia estos ne tiu, kiun ni elektis,--sed tio cxi ja tute nin ne devas konfuzi, cxar ni batalas ne pro la *formo*, sed pro la *ideo*, kaj formon konkretan al nia batalado ni donis nur tial, ke cxia batalado abstrakta kaj teoria ordinare al nenio kondukas....Se ni, obeante la vocxon de la indiferenta egoismo, detenadus nin de nia laborado nur tial, ke kun la tempo la formo de la lingvo internacia eble estos alia, ol tiu, pro kiu ni nun laboras, tio cxi signifus tion saman, kiel ekzemple rifuzi la uzadon de vaporo tial, ke poste eble estos trovita pli bona rimedo de komunikigxado, aux rifuzi regnajn plibonigojn tial, ke poste iam eble estos trovitaj pli bonaj formoj por la regna konstruo." Tiuj, kiuj amas la ideon de internacia lingvo pro si mem, por sia eventuala kapablo pacigi kaj unuigi la mondon; tiuj, kiuj volas iun ajn interncian lingvon kaj ne nepre Esperanton, devus forlasi Esperanton kaj provi akceptigi la anglan en la mondo. Nur tiuj, kiuj dezirus ke la lingvo internacia estu nepre Esperanto plubatalu por gxi. (Sed en tiu sama eseo, Zamenhof opiniis ke la mondo neniam akceptus nacilingvon kiel internacian lingvon, kaj tion gxi jam faris, do akceptu aux ne akceptu tiun Zamenhofan logikon propravole. Mi ne forlasos Esperanton, cxar mi sxatas gxin por si mem, por gxia propra kulturo. Sed mi jam delonge konstatis ke gxiaj sxancoj detronigi la anglan estas etetaj.) La nuntempa mondo akceptas la anglan en la rolo de internacia lingvo ne cxar oni gxin milite trudas; ili elektas gxin propravole, cxar ili volas partopreni en la ekonomia potenco de la anglalingvaj landoj. Sed tio devus esti bona, kaj ne malbona, novajxo por finvenkistoj - cxar gxi montras al ni, ke la mondo volonte akceptos internacian lingvon, se ili pensas ke tiu lingvo plibonigos siajn vivojn. Nun finvenkistoj devas montri al la mondo, ke gxi estus ecx pli bona por ili ol la angla - tiam kaj nur tiam la mondo volonte lernos nian lingvon.
