Bernhard Pabst kirjoitti: > Ne, Vilhelmo, nek en Esperanto, nek en la germana temas pri finunanco kaj > pakto certe ne estas limigita al militaj aux defendaj aferoj. La distinga > kriterio estas, ke pakto fiksas la **bazajn rilatojn** inter la > kontraktantoj (en la germana Grundlagenvertrag). Gxi povas servi kiel > referencajxo por postaj interkonsentoj pri pliaj detaloj de la rilatoj.
Tio sxajnas al mi tute ekster-Esperanta filozofiumado pri vortuzo en aliaj lingvoj. Gxis nun mi ne vidis ecx unu ekzemplon, kie neuzo de "pakto" kauxzus ecx etan eblon de miskompreno. Importi finuancojn aux aliajn harfendajxojn el alia lingvo, kie ecx "la aliaj lingvoj" ne interkonsentas, havas dubindan valoron. Vi antauxe diris ion tian, ke la distingo traktato/konvencio/pakto/(eble aliaj) estas necesa por interparoloj kun juristoj. Mi volas, ke vi iom precizigu tion. Vi menciis tri "paktojn": > Pakto Ribbentrop-Molotov aŭ Pakto Hitler-Stalin (1939) > Internacia Pakto pri Civitanaj kaj Politikaj Rajtoj (UN 1966), > Antikomintern-Pakto (1936), > Pakto de Parizo aux Pakto Briand-Kellogg (1928) Nur en unu el ili, en la titolo aux la teksto de la traktato mem, mi vidas vorton similan al "pakto" (Pakt, pact, pacte...). La unua (bona kandidato por la nomo "pakto" en Esperanto, se la vorto havus fian nuancon) sin nomas "Nichtangrifsvertrag" (kun unu "f") kaj gxia plej grava parto estas (la sekreta) "Zusatzprotokoll". En la rusa teksto, se mi gxuste legas, estas uzataj la vortoj "dogovor" kaj "protokol". La dua havas en la angla la nomon "covenant", sed en la franca gxi fakte estas "pacte", hispane "pacto", ruse "pakt". Cxinan tekston mi bedaurinde ne kapablus legi, ecx se mi gxin trovus. La kvara uzas, en la germana teksto la vorton "dieses Abkommen", kaj la sxtatoj estas nomataj "Die Hohen Vertragschließenden Staaten". Mi vidis ankaux titolon kun la vorto "Vertrag", sed ne estas klare, cxu tiu titolo estis parto de la subskribita teksto. La alia auxtentika originalo estas japanlingva, kaj estus ja interese scii, kiun vortojn gxi uzas. -- En angla traduko cxe Yale Law School estas la vorto "agreement" kaj la partioj estas "High Contracting States". La kvara, originale angla kaj franca, estas en la angla teksto nomata "Treaty", en la franca "traité". Estas klare, ke vortoj similaj al "pakto" estas pli ofte uzataj kiel nomoj praktikaj, donitaj eble de historiistoj, ol kiel vortoj uzataj en la intersxtataj kontraktoj mem. Mi iom klopodis trovi ankaux aliajn kontraktojn kun la p-vorto en la teksto mem, sed ne trovis; kompreneble miaj klopodoj estis tre limigitaj. Cxu vi povas pli klarigi, kial estas jure necese distingi "paktojn" disde aliaj kontraktoj, kvankam tian distingon sxajnas ne fari cxiuj lingvoj? Tio ja povas esti jure grava nur se gxia uzo aux neuzo en la tekstoj kauxzas eventuale malsamajn interpretojn pri iu detalo, ekz. en proceso en la internacia kortumo. Gxis nun mi vidas la vorton "pakto" difineblan nur cxi tiel: "Vorto malofte uzata en nomoj de iuj intersxtataj juraj interkonsentoj, precipe en ties pli-malpli popularaj nomoj." Krom "pakto", estas ankaux multaj aliaj kuriozaj vortoj uzataj en tiaj nomoj, cxu oficiale, cxu neoficiale, ofte nur por formi oportunan propran nomon: En la Euxropa historio tiaj vortoj estas ekzemple "entento" kaj "konkordato". Certe trovigxus listo de similaj specialajxoj en ekz. historio de orienta Azio, se gxi estus pli bone konata en Esperanto. -- Harri
